Ta roślina należy do cebulowych i ma łagodniejszy smak od czosnku w ząbkach, ale więcej wartości odżywczych. Czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum), nazywany też leśnym czy cebulą czarownic, to ziołowy superprodukt. Ma lancetowate liście, szerokie na środku i zwężone przy ogonkach i na końcach. Tworzy białe, gwiaździste kwiaty w okrągłych baldachach, choć najsmaczniejszy jest, zanim wyrosną. Świeżym można delektować się tylko raz w roku.
Dlaczego warto jeść czosnek niedźwiedzi?
Jest tak samo lekki jak inne zioła, bo w stugramowej porcji ma tylko około 16 kalorii, ale zapewnia moc cennych związków. Jak pokazały badania opublikowane w piśmie „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, taka ilość może dostarczać nawet 95 mg witaminy C, a to dwa razy więcej niż cytrusy oraz całodzienna dawka przy diecie 2000 kalorii. Zawartość potasu sięga natomiast 3460 mg, czyli 3/4 normy. Jest nawet dziesięć razy wyższa niż bananach.
Rodzimy czosnek niedźwiedzi to także bogactwo żelaza (całodzienna dawka i nawet więcej niż wątróbka), jak również magnezu i cynku – około połowy wymaganej ilości. Dostarcza ponadto witaminy A, K i z grupy B, cenne przeciwutleniacze oraz błonnik.
Na co pomaga czosnek niedźwiedzi?
Sięganie po te listki działa odżywczo i pomaga uzupełnić poziom niezbędnych składników w organizmie. Zawarte w nich substancje aktywne zwalczają bakterie i grzyby oraz wspierają trawienie i usuwanie toksyn, odciążając wątrobę. W surowcu są również przeciwzapalne antyoksydanty.
Czosnek niedźwiedzi należy też do najbogatszych źródeł adenozyny. Związek ten pomaga zwiększać ukrwienie serca, obniżać ciśnienie tętnicze, redukować poziom cholesterolu LDL oraz ryzyko rozwoju zakrzepicy i miażdżycy.
Jedzenie liści jest bezpieczne, choć nie należy przesadzać z ilością przy wrzodach żołądka, chorobach wątroby czy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych. Powinny zrezygnować z nich jedynie osoby uczulone na czosnek.
Co zrobić z czosnku niedźwiedziego?
Świeże zioło często siekam i kładę na masło czy ser jak szczypiorek czy sałatę. To idealna baza wyrazistego pesto, masła ziołowego, a także pasty z twarogu, nasion strączkowych czy ryby. Świetnie smakuje w sałatkach i surówkach, sosach do makaronu, ryżu czy kaszy. Cebulę czarownic można też suszyć w cieniu i przewiewie oraz mrozić. Listki do wykorzystania na później da się ponadto przechować w lodówce.
Czy czosnek niedźwiedzi jest pod ochroną?
Roślina jest objęta częściową ochroną, przez co nie wolno ruszać jej w lesie. Co innego w ogrodzie, gdzie można zasadzić cebulki i zrywać liście co roku od marca do maja. W niektórych województwach można zbierać ją za pozwoleniem regionalnej dyrekcji ochrony środowiska według określonych zasad. Czosnek niedźwiedzi jest także do kupienia na targach i w niektórych supermarketach, a ponadto w sklepach internetowych, warto więc poszukać.
Czy można pomylić czosnek niedźwiedzi z trującą rośliną?
Można pomylić go z kilkoma niebezpiecznymi roślinami i co roku zdarzają się zatrucia, w tym śmiertelne. Liście czosnku niedźwiedziego są podobne do toksycznej konwalii majowej oraz niemniej groźnego zimowita jesiennego. Za to zioło można wziąć także lekko trującą cebulicę dwulistną.
Aby nie doszło do takiej pomyłki, wystarczy rozetrzeć i powąchać liść. Zioło ma intensywny aromat czosnku i można zidentyfikować je właśnie na tej podstawie. Rośnie przy tym całymi łanami, a nie w kępach czy pojedynczo, więc to również cenna wskazówka.
FAQ – najczęstsze pytania o czosnek niedźwiedzi
Jakie właściwości zdrowotne posiada czosnek niedźwiedzi?
Roślina ta jest niezwykle bogata w składniki odżywcze: zawiera nawet dwa razy więcej witaminy C niż cytrusy oraz bardzo wysokie dawki potasu i żelaza. Dzięki zawartości adenozyny wspiera pracę serca, pomaga obniżyć ciśnienie tętnicze oraz poziom cholesterolu. Działa również przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i wspomaga usuwanie toksyn z organizmu.
Czy czosnek niedźwiedzi jest pod ochroną i czy można go zbierać w lesie?
Czosnek niedźwiedzi jest objęty częściową ochroną, co oznacza, że nie wolno go zrywać w lesie. Można go natomiast bezpiecznie pozyskiwać z własnych upraw ogrodowych, kupować na targach, w supermarketach lub sklepach internetowych. W wybranych województwach możliwy jest zbiór ze stanu naturalnego po uzyskaniu specjalnego pozwolenia.
Z jakimi trującymi roślinami można pomylić czosnek niedźwiedzi?
Liście czosnku niedźwiedziego są bardzo podobne do toksycznych gatunków – konwalii majowej i zimowita jesiennego oraz lekko trującej cebulicy dwulistnej. Najpewniejszym sposobem na uniknięcie pomyłki jest roztarcie liścia w dłoniach – czosnek niedźwiedzi wydziela intensywny, charakterystyczny aromat czosnku, którego nie posiadają rośliny trujące.
Jak wykorzystać czosnek niedźwiedzi w kuchni i jak go przechowywać?
Świeże liście idealnie nadają się do przygotowania wyrazistego pesto, masła ziołowego, past twarogowych oraz jako dodatek do kanapek, sałatek czy sosów. Czosnek niedźwiedzi można również mrozić, suszyć lub przechowywać przez pewien czas w lodówce.
Czytaj też:
Zamiast majeranku dodaj to dzikie zioło. Rośnie wszędzie, a wątroba w końcu odpoczywaCzytaj też:
Rośnie wszędzie, a ma więcej witaminy C niż cytryna. Polacy mijają go, choć można zbierać za darmo