Choć szczypiorek kojarzy się z cebulą, należy do rodziny czosnkowatych. Długo nie wiedziałam, że jego nazwa to tak naprawdę czosnek szczypiorek (Allium schoenoprasum). Jest nie tylko pyszny, ale też bardzo zdrowy. Dostarcza zastrzyk niezbędnych składników odżywczych i wspiera organizm na inne sposoby.
Szczypiorek a zielona cebulka – czym się różnią?
Szczypiorem często nazywa się dwie różne rośliny. To, co wyrasta z cebuli, to warzywo – zielona cebulka lub dymka. Jada się obie części, które są bardziej intensywne i uniwersalne w kuchni.
Natomiast prawdziwy szczypiorek nie tworzy cebuli, jest cieńszy i bardziej delikatny w smaku. To zioło, którego używa się głównie na surowo lub dodaje w ostatniej chwili. Podgrzewany traci swoje walory. Dostępne są odmiany o cienkich liściach i subtelnym aromacie, jak i grubszych. Te pachną i smakują klasycznie.
Dlaczego szczypiorek jest zdrowy?
To roślina lekka, ale odżywcza. Stugramowa porcja zapewnia tylko około 30 kcal i 2,5 g błonnika. Taka ilość to nawet trzykrotna dzienna dawka witaminy K. A także ćwierć niezbędnej porcji witaminy A, która występuje w postaci prowitaminy – beta-karotenu. To jeszcze nie wszystko, bo liście zawierają sporo witaminy C (więcej niż cytryna) i witaminy B9, czyli kwasu foliowego. Ponadto stanowi źródło żelaza, wapnia, potasu oraz magnezu.
Za charakterystyczny zapach tego zioła odpowiadają związki siarkowe, ale są też inne cenne antyoksydanty, w tym polifenole i fitosterole. To właśnie one w największej mierze odpowiadają za korzystne działanie szczypiorku.
Co daje jedzenie szczypiorku?
Związki siarki z tego zioła wykazują właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Działają jak konserwant jedzenia, a w organizmie chronią przed stresem oksydacyjnym. W ten sposób pomagają zapobiegać wielu chorobom cywilizacyjnym, które mają ten jeden wspólny początek. Łagodzą stany zapalne i wspierają ochronę przed nowotworami, szczególnie przewodu pokarmowego.
Regularne sięganie po szczypiorek jest dobre dla serca i układu krążenia. Między innymi wpływa na obniżanie poziomu cholesterolu we krwi i hamuje jego utlenianie. To mechanizm prowadzący do miażdżycy.
Związki karotenowe z rośliny poprawiają ochronę skóry i oczu przed uszkodzeniami wywołanymi przez promienie ultrafioletowe. Witamina K bierze udział w regulacji krzepnięcia krwi i regeneracji kości, natomiast foliany wspierają produkcję krwi czy DNA.
Czy można jeść codziennie szczypiorek?
Choć nie jest warzywem, tylko przyprawą, można jeść go w sporych ilościach. Wszystko zależy od indywidualnej tolerancji i upodobań. Typowa porcja to jednak 1-3 łyżki posiekanego zioła dziennie (5-15 g) i taka ilość już zapewnia korzyści dla organizmu.
Kto powinien unikać szczypiorku?
Nie jest odpowiedni dla alergików uczulonych na warzywa cebulowe. Ponieważ obfituje w witaminę K, nadmiar może wpływać na skuteczność leków przeciwzakrzepowych. Przy ich przyjmowaniu należy zachować umiar. Tylko określone porcje będą odpowiednie dla osób z zespołem jelita drażliwego i podobnymi chorobami, gdzie konieczna jest dieta FODMAP. Zbyt duże ilości mogą wywołać u nich wzdęcia, bóle brzucha i biegunkę.
FAQ – najczęstsze pytania o szczypiorek
Czym szczypiorek różni się od zielonej cebulki?
Prawdziwy szczypiorek nie tworzy cebuli, jest cieńszy i posiada delikatniejszy smak niż zielona cebulka czy dymka, czyli warzywa. Jest ziołem, które najlepiej spożywać na surowo, ponieważ pod wpływem wysokiej temperatury traci swój aromat.
Jakie witaminy i minerały ma szczypiorek?
Szczypiorek jest wyjątkowo bogaty w witaminę K (100 g produktu dostarcza nawet trzykrotną dzienną dawkę) oraz witaminę A. Jest również doskonałym źródłem witaminy C (ma jej więcej niż cytryna), kwasu foliowego, żelaza, wapnia i magnezu.
Ile szczypiorku można jeść dziennie i jakie daje to korzyści?
Zalecana porcja to zazwyczaj 1-3 łyżki posiekanego szczypiorku dziennie (5-15 g), co wystarcza, by odczuć korzyści zdrowotne. Regularne spożywanie szczypiorku działa antybiotycznie i przeciwzapalnie, obniża poziom cholesterolu czy chroni oczy i skórę przed promieniowaniem UV.
Kto nie powinien jeść szczypiorku?
Unikać go powinny osoby z alergią na warzywa cebulowe. Ze względu na dużą zawartość witaminy K, osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny zachować umiar. Zbyt duże porcje szczypiorku mogą wywoływać wzdęcia i bóle brzucha u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego i podobne choroby (wymagające stosowania diety FODMAP).
Czytaj też:
Polacy depczą go na trawnikach, myśląc że to trawa. A to darmowy szczypiorek do jajecznicyCzytaj też:
Jest zdrowy i właśnie budzi się do życia. Ale na czosnek niedźwiedzi zbierany w lesie musisz uważać